33: Brāhmaṇavarga
⏑−⏑−¦−,⏑⏑¦−⏑−− Triṣṭubh
na nagnacaryā na jaṭā na paṅkā
−−⏑−,¦−⏑⏑¦−⏑−−
no 'nāśanaṁ sthaṇḍilaśāyikā vā |
⏑⏑−⏑−,¦−⏑⏑¦−⏑−− This is an instance where the negative forms part of a resolved syllable, a phenomena common in Pāḷi also, see An Outline of the Metres in the Pāḷi Canon 1.15. I count pr- in prahāṇaṁ as making position here to give the normal cadence.01
na rajomalaṁ notkuṭukaprahāṇaṁ
−−⏑−¦−,⏑⏑¦−⏑−−
śodheta martyaṁ hy avitīrṇakāṅkṣam || 33.1 [955]
⏑−⏑−¦−⏑,⏑¦−⏑−− Triṣṭubh
alaṁktaś cāpi careta dharmaṁ
−−−−¦⏑⏑−¦−⏑−− Vedic opening The same opening occurs in Dhp 142: santo danto niyato brahmacārī.02
kṣānto dāṇṭo niyato brahmacārī |
−−⏑−¦−⏑,⏑¦−⏑−−
sarveṣu bhūteṣu nidhāya daṇḍaṁ
⏑−⏑−,¦⏑⏑⏑¦−⏑−− Counting śr- in śramaṇaḥ as not making position here, and in 969d below.03
sa brahmaṇaḥ sa śramaṇaḥ sa bhikṣuḥ || 33.2 [956]
⏑−−⏑¦⏑−−−¦¦−−⏑⏑¦⏑−⏑− -br- in - śramaṇabrāhmaṇāḥ does not make position here, or in the verses that follow.04
bhaveṣv eva hi sajyanta eke śramaṇabrāhmaṇāḥ |
−⏑−⏑¦⏑−−−¦¦−−−−¦⏑−⏑−
antareṇa viṣīdanti hy aprāpyaivāsravakṣayam || 33.3 [957]
⏑−−⏑¦⏑−−−¦¦−−⏑⏑¦⏑−⏑−
bhaveṣv eva hi sajyanta eke śramaṇabrāhmaṇāḥ |
⏑−⏑⏑¦⏑−−−¦¦−−−−¦⏑−⏑−
vighya vivadantīme bālā hy ekāntadarśinaḥ || 33.4 [958]
⏑−−⏑¦⏑−−−¦¦−−⏑⏑¦⏑−⏑−
bhaveṣv eva hi sajyanta eke śramaṇabrāhmaṇāḥ |
−⏑−⏑¦⏑−−−¦¦−−−−¦⏑−⏑−
antareṇa viṣīdanti hy aprāpyaivottamaṁ padam || 33.5 [959]
−−⏑−¦−,−−−¦¦−−⏑⏑¦⏑−⏑− mavipulā
kiṁ te jaṭābhir durbuddhe kiṁ cāpy ajinaśāṭibhiḥ |
−−⏑−¦−⏑⏑−¦¦−⏑−⏑¦⏑−⏑− bhavipulā
abhyantaraṁ te gahanaṁ bāhyakaṁ parimārjasi || 33.6 [960]
−−⏑−¦−,−−−¦¦−−⏑⏑¦⏑−⏑− mavipulā
kiṁ te jaṭābhir durbuddhe kiṁ cāpy ajinaśāṭibhiḥ |
−−⏑−¦−⏑⏑−¦¦−⏑−⏑¦⏑−⏑− bhavipulā
abhyantaraṁ te kaluṣaṁ bāhyakaṁ parimārjasi || 33.6A [961]
⏑⏑−−¦⏑−−−¦¦⏑−−−¦⏑−⏑−
na jaṭābhir na gotreṇa na jātyā brāhmaṇaḥ smtaḥ |
−⏑−−¦⏑−−−¦¦⏑⏑−−¦⏑−⏑−
yasya satyaṁ ca dharmaṁ ca sa śucir brāhmaṇaḥ sa ca || 33.7 [962]
⏑⏑−−¦⏑−−−¦¦⏑−−−¦⏑−⏑−
na jaṭābhir na gotreṇa na jātyā brāhmaṇaḥ smtaḥ |
−⏑−⏑¦⏑−−−¦¦⏑−−−¦⏑−⏑−
yas tu vāhayate pāpāny aṇusthūlāni sarvaśaḥ |
−⏑−−¦⏑−−−¦¦−⏑−−¦⏑−⏑−
vāhitatvāt tu pāpānāṁ brāhmaṇo vai nirucyate || 33.8 [963]
⏑−⏑−¦⏑⏑⏑−¦¦⏑−−−¦⏑−⏑− navipulā Counting śr- in śramaṇo as not making position here and in the next verse, which gives navipulā; otherwise we have bhavipulā in both verses. br- fails to make position in the cadence.05
na muṇḍitena śramaṇo na bhoḥkāreṇa brāhmaṇaḥ |
−⏑−−¦⏑−−−¦¦−⏑−⏑¦⏑−⏑−
yasya satyaṁ ca dharmaṁ ca brāhmaṇaḥ śramaṇaḥ sa ca || 33.9 [964]
⏑−⏑−¦⏑⏑⏑−¦¦⏑−−−¦⏑−⏑− navipulā
na muṇḍitena śramaṇo na bhoḥkāreṇa brāhmaṇaḥ |
−⏑−⏑¦⏑−−−¦¦⏑−−−¦⏑−⏑−
yas tu vāhayate pāpāny aṇusthūlāni sarvaśaḥ |
−⏑−−¦⏑−−−¦¦−⏑−⏑¦⏑−⏑−
vāhitatvāt tu pāpānāṁ brāhmaṇaḥ śramaṇaḥ sa ca || 33.10 [965]
−⏑−⏑¦⏑−−−¦¦−−−−¦⏑−⏑−
nodakena śucir bhavati bahv atra snāti vai janaḥ |
−⏑−−¦⏑−−−¦¦⏑⏑−−¦⏑−⏑−
yasya satyaṁ ca dharmaṁ ca sa śucir brāhmaṇaḥ sa ca || 33.11 [966]
⏑−⏑−¦⏑−−−¦¦−⏑−⏑¦⏑−⏑−
pravāhya pāpakāṁ dharmāṁ ye caranti sadā smtāḥ |
−⏑−−¦⏑−−−¦¦−⏑−−¦⏑−⏑−
kṣīṇasaṁyojanā buddhā brāhmaṇās te prakīrtitāḥ || 33.12 [967]
−−⏑−,¦−⏑⏑¦−⏑−− Triṣṭubh
yo brāhmaṇo vāhitapāpadharmo
−−−−,¦−⏑−¦−⏑−− Vedic opening Interestingly enough Udāna 1.4 does not have the Vedic openings in either of the lines that occur in this verse. Line b reads: nihuhuṅko nikkasāvo yatatto (which has a faulty opening); and line d: dhammena so brahmavādaṁ vadeyya (the Pāḷi has a 5th line also).06
niṣkautilyo niṣkaṣāyaḥ sthitātmā |
−−⏑−,¦−⏑⏑¦−⏑−−
vedāntagaś coṣitabrahmacaryaḥ
−−−−,¦−⏑−¦−⏑−− Vedic opening
kālenāsau brahmavādaṁ vadeta || 33.13 [968]
−−⏑−¦−,⏑⏑¦−⏑−− Triṣṭubh
yasmiṁ na māyā vasate na māno
−−⏑−¦−,⏑⏑¦−⏑−−
yo vītalobho hy amamo nirāśaḥ |
⏑−⏑−¦−,⏑⏑¦−⏑−−
praṇunnadoṣo hy abhinirvtātmā
⏑−⏑−,¦⏑⏑⏑¦−⏑−−
sa brāhmaṇaḥ sa śramaṇaḥ sa bhikṣuḥ || 33.14 [969]
⏑−⏑−¦⏑−−−¦¦−⏑−−¦⏑−⏑−
bravīmi brāhmaṇaṁ nāhaṁ yonijaṁ mātsaṁbhavam |
−−−−¦⏑⏑−−¦¦⏑−−⏑¦⏑−⏑− savipulā The savipulā is unusual in this text, we should perhaps read so to give the pathyā cadence.07
bhovādī nāma sa bhavati sa ced bhavati sakiñcanaḥ |
⏑−⏑⏑¦⏑−−−¦¦⏑−⏑−¦⏑−⏑−
akiñcanam anādānaṁ bravīmi brāhmaṇaṁ hi tam || 33.15 [970]
−⏑−−¦⏑−−−¦¦⏑⏑−⏑¦⏑−⏑−
yasya kāyena vācā ca manasā ca na duṣktam |
⏑−⏑−¦⏑−−−¦¦⏑−⏑−¦⏑−⏑−
susaṁvtaṁ tbhiḥ sthānair bravīmi brāhmaṇaṁ hi tam || 33.16 [971]
−−⏑−¦−⏑⏑−¦¦⏑−−−¦⏑−⏑− bhavipulā
yo 'karkaśāṁ vijñapanīṁ giraṁ nityaṁ prabhāṣate |
⏑−−⏑¦⏑−−−¦¦⏑−⏑−¦⏑−⏑−
yayā nābhiṣajet kaś cid bravīmi brāhmaṇaṁ hi tam || 33.17 [972]
−−−⏑¦⏑−−−¦¦−⏑−−¦⏑−⏑−
ākrośāṁ vadhabandhāṁś ca yo 'praduṣṭas titīkṣate |
−−⏑⏑¦⏑−−−¦¦⏑−⏑−¦⏑−⏑−
kṣāntivratabalopetaṁ bravīmi brāhmaṇaṁ hi tam || 33.18 [973]
−−⏑−¦⏑⏑−−¦¦−⏑−−¦⏑−⏑− savipulā
akrodhanaṁ vratavantaṁ śīlavantaṁ bahuśrutam |
−⏑−⏑¦⏑−−−¦¦⏑−⏑−¦⏑−⏑−
dāntam antimaśārīraṁ bravīmi brāhmaṇaṁ hi tam || 33.19 [974]
⏑−−−¦⏑−−−¦¦⏑⏑−−¦⏑−⏑−
asaṁsṣṭaṁ ghasthebhir anagārais tathobhayam |
⏑−⏑−¦⏑−−−¦¦⏑−⏑−¦⏑−⏑−
anokasāriṇaṁ tuṣṭaṁ bravīmi brāhmaṇaṁ hi tam || 33.20 [975]
−⏑−−¦⏑−−−¦¦−⏑−−¦⏑−⏑−
āgataṁ nābhinandanti prakramantaṁ na śocati |
−−−−¦⏑−−−¦¦⏑−⏑−¦⏑−⏑−
saṅgāt saṁgrāmajin mukto bravīmi brāhmaṇaṁ hi tam || 33.21 [976]
−⏑−−¦⏑−−−¦¦−⏑−−¦⏑−⏑−
āgataṁ nābhinandanti prakramantaṁ na śocati |
⏑−−⏑¦⏑−−−¦¦⏑−⏑−¦⏑−⏑−
aśokaṁ virajaṁ śāntaṁ bravīmi brāhmaṇaṁ hi tam || 33.22 [977]
⏑−⏑−¦−,−−−¦¦−−−−¦⏑−⏑− mavipulā
ananyapoṣī hy ājñātā dāntaḥ sāre pratiṣṭitaḥ |
−−⏑−,¦−⏑−−¦¦−⏑−−¦⏑−⏑− ravipulā
kṣīṇāsravo vāntadoṣo yaḥ sa vai brāhmaṇaḥ smtaḥ || 33.23 [978]
−⏑−⏑¦⏑−−−¦¦−−−−¦⏑−⏑−
yasya pāram apāraṁ ca pārāpāraṁ na vidyate |
−⏑−−¦⏑−−−¦¦⏑−⏑−¦⏑−⏑−
pāragaṁ sarvadharmāṇāṁ bravīmi brāhmaṇaṁ hi tam || 33.24 [979]
−⏑−−¦⏑−−−¦¦⏑−−−¦⏑−⏑−
yas tu dīrghaṁ tathā hrasvam aṇusthūlaṁ śubhāśubham |
−−⏑−¦⏑−−−¦¦⏑−⏑−¦⏑−⏑−
loke na kiṁ cid ādatte bravīmi brāhmaṇaṁ hi tam || 33.25 [980]
−⏑−⏑¦⏑−−−¦¦−−−−¦⏑−⏑−
yasya pāram apāraṁ ca pārāpāraṁ na vidyate |
⏑−−⏑¦⏑−−−¦¦⏑−⏑−¦⏑−⏑−
asaktaṁ triṣu lokeṣu bravīmi brāhmaṇaṁ hi tam || 33.26 [981]
⏑−⏑−¦⏑−−−¦¦−−−⏑¦⏑−⏑−
ihaiva yaḥ prajānāti duḥkhasya kṣayam ātmanaḥ |
−⏑−−¦⏑−−−¦¦⏑−⏑−¦−⏑−⏑−
vītarāgaṁ visaṁyuktaṁ bravīmi brāhmaṇaṁ hi tam || 33.27 [982]
−⏑−−¦⏑−−−¦¦⏑⏑−⏑¦⏑−⏑−
yas tu puṇyais tathā pāpair ubhayena na lipyate |
⏑−−−¦⏑−−−¦¦⏑−⏑−¦⏑−⏑−
aśokaṁ nirjvaraṁ śāntaṁ bravīmi brāhmaṇaṁ hi tam || 33.28 [983]
−⏑−−¦⏑−−−¦¦⏑−−−¦⏑−⏑−
yas tu puṇyaṁ ca pāpaṁ cāpy ubhau saṅgāv upatyagāt |
−−⏑−¦⏑−−−¦¦⏑−⏑−¦⏑−⏑−
saṅgātigaṁ visaṁyuktaṁ bravīmi brāhmaṇaṁ hi tam || 33.29 [984]
−⏑−−¦⏑−−−¦¦−−−⏑¦⏑−⏑−
yasya paścāt pure cāpi madhye cāpi na vidyate |
⏑⏑−−¦⏑−−−¦¦⏑−⏑−¦⏑−⏑−
virajaṁ bandhanān muktaṁ bravīmi brāhmaṇaṁ hi tam || 33.29A [985]
−⏑−⏑¦⏑−−−¦¦−−−−¦⏑−⏑−
vāri puṣkarapatreṇevārāgreṇeva sarṣapaḥ |
⏑−⏑−,¦−⏑−−¦¦⏑−⏑−¦⏑−⏑− ravipulā
na lipyate yo hi kāmair bravīmi brāhmaṇaṁ hi tam || 33.30 [986]
−⏑−⏑¦⏑−−−¦¦−−−−¦⏑−⏑−
vāri puṣkarapatreṇevārāgreṇeva sarṣapaḥ |
⏑−⏑−,¦−⏑−−¦¦⏑−⏑−¦⏑−⏑− ravipulā
na lipyate yo hi pāpair bravīmi brāhmaṇaṁ hi tam || 33.31 [987]
−−−⏑¦⏑−−−¦¦−⏑−−¦⏑−⏑−
candro vā vimalaḥ śuddho viprasanno hy anāvilaḥ |
⏑−⏑−,¦−⏑−−¦¦⏑−⏑−¦⏑−⏑− ravipulā
na lipyate yo hi kāmair bravīmi brāhmaṇaṁ hi tam || 33.31A [988]
−−−⏑¦⏑−−−¦¦−⏑−−¦⏑−⏑−
candro vā vimalaḥ śuddho viprasanno hy anāvilaḥ |
⏑−⏑−¦−⏑−−¦¦⏑−⏑−¦⏑−⏑− ravipulā
na lipyate yo hi pāpair bravīmi brāhmaṇaṁ hi tam || 33.31B [989]
−−−⏑¦⏑−−−¦¦−⏑−−¦⏑−⏑−
candro vā vimalaḥ śuddho viprasanno hy anāvilaḥ |
−−⏑⏑¦⏑−−−¦¦⏑−⏑−¦⏑−⏑−
nandībhavaparikṣīṇaṁ bravīmi brāhmaṇaṁ hi tam || 33.31C [990]
−⏑−−¦⏑⏑⏑−¦¦⏑⏑−⏑¦⏑−⏑− navipulā
dhyāyinaṁ vītarajasaṁ ktaktyam anāsravam |
−−⏑−¦⏑−−−¦¦⏑−⏑−¦⏑−⏑−
kṣīṇāsravaṁ visaṁyuktaṁ bravīmi brāhmaṇaṁ hi tam || 33.32 [991]
−−⏑−¦−,−−−¦¦−−−−¦⏑−⏑− mavipulā
gambhīrabuddhiṁ medhāḍhyam mārgāmārgeṣu kovidam |
−⏑−⏑¦⏑−−−¦¦⏑−⏑−¦−⏑−⏑− Taking -pr- in anuprāptaṁ as making position to give the pathyā opening; otherwise we have savipulā.08
uttamārtham anuprāptaṁ bravīmi brāhmaṇaṁ hi tam || 33.33 [992]
−⏑−−¦⏑−−−¦¦−−−−¦⏑−⏑−
yas tu kaś cin manuṣyeṣu bhaikṣācaryeṇa jīvati |
⏑⏑−−¦⏑−−−¦¦⏑⏑−−¦⏑−⏑−
amamo 'hiṁsako nityaṁ dhtimāṁ brahmacaryavān |
−−⏑−¦−,−−−¦¦⏑−⏑−¦−⏑−⏑− mavipulā Although we can count the syllable as resolved, we should no doubt read deśeti to give the normal opening; there is no parallel to compare.09
ājñāya dharmaṁ deśayati bravīmi brāhmaṇaṁ hi tam || 33.34 [993]
−⏑−−,¦−⏑−−¦¦−⏑−−¦⏑−⏑− ravipulā
sarvakāmāṁ viprahāya yo 'nagāraḥ parivrajet |
−−⏑⏑¦⏑−−−¦¦⏑−⏑−¦⏑−⏑−
kāmāsravavisaṁyuktaṁ bravīmi brāhmaṇaṁ hi tam || 33.35 [994]
−−⏑−¦−,−−−¦¦⏑−−−¦⏑−⏑− mavipulā
nikṣiptadaṇḍaṁ bhūteṣu traseṣu sthāvareṣu ca |
−⏑−⏑¦⏑−−−¦¦⏑−⏑−¦⏑−⏑−
yo na hanti hi bhūtāni bravīmi brāhmaṇaṁ hi tam || 33.36 [995]
−−⏑⏑¦⏑−−−¦¦⏑⏑−−¦⏑−⏑−
ākāśam iva paṅkena rajasā candramā iva |
⏑−⏑−,¦−⏑−−¦¦⏑−⏑−¦⏑−⏑− ravipulā
na lipyate yo hi kāmair bravīmi brāhmaṇaṁ hi tam || 33.37 [996]
−−⏑⏑¦⏑−−−¦¦⏑⏑−−¦⏑−⏑−
ākāśam iva paṅkena rajasā candramā iva |
⏑−⏑−,¦−⏑−−¦¦⏑−⏑−¦⏑−⏑− ravipulā
na lipyate yo hi pāpair bravīmi brāhmaṇaṁ hi tam || 33.38 [997]
−−⏑⏑¦⏑−−−¦¦⏑⏑−−¦⏑−⏑−
ākāśam iva paṅkena rajasā candramā iva |
−−⏑⏑¦⏑−−−¦¦⏑−⏑−¦⏑−⏑−
nandībhavaparikṣīṇaṁ bravīmi brāhmaṇaṁ hi tam || 33.38A [998]
⏑⏑−−¦⏑−−−¦¦−⏑−−¦⏑−⏑−
aviruddho viruddheṣu tv āttadaṇḍeṣu nirvtaḥ |
⏑−⏑−¦−,−−−¦¦⏑−⏑−¦⏑−⏑− mavipulā
hitānukampī bhūteṣu bravīmi brāhmaṇaṁ hi tam || 33.39 [999]
−⏑−−¦⏑−−−¦¦−−−−¦⏑−⏑−
yasya rāgaś ca doṣaś ca māno mrakṣaś ca śātitaḥ |
⏑−⏑−,¦−⏑−−¦¦⏑−⏑−¦⏑−⏑− ravipulā
na lipyate yaś ca doṣair bravīmi brāhmaṇaṁ hi tam || 33.40 [1000]
⏑⏑−⏑¦⏑−−−¦¦−−−⏑¦⏑−⏑−
ya imāṁ parikhāṁ durgāṁ saṁsāraugham upatyagāt |
−−−⏑¦⏑−−−¦¦⏑−−−¦⏑−⏑−
tīrṇaḥ pāragato dhyāyī hy aneyo niṣkathaṁkathaḥ |
−⏑−−¦⏑−−−¦¦⏑−⏑−¦⏑−⏑−
nirvtaś cānupādāya bravīmi brāhmaṇaṁ hi tam || 33.41 [1001]
[⏓⏓⏓⏓¦⏑−−−¦⏓⏓⏓⏓¦⏑−⏑−]
. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . |
[⏓⏓⏓⏓¦⏑−−−¦⏓⏓⏓⏓¦⏑−⏑−]
. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . |
⏓⏓⏓⏓⏑−−−¦¦⏑−−−¦⏑−⏑−
. . . . . . . . . . . . . . . . . bravīmi brāhmaṇaṁ hi tam || 33.41A [1002]
⏑−⏑−,¦−⏑−−¦¦−−−−¦⏑−⏑− ravipulā
na vidyate yasya tṣṇā cāsmiṁ loke pare 'pi ca |
−−⏑⏑¦⏑−−−¦¦⏑−⏑−¦⏑−⏑−
tṣṇābhavaparikṣīṇaṁ bravīmi brāhmaṇaṁ hi tam || 33.42 [1003]
⏑−⏑−,¦−⏑−−¦¦−−−−¦⏑−⏑− ravipulā
na vidyate yasya cāśā hy asmiṁ loke pare 'pi ca |
⏑−⏑−¦⏑−−−¦¦⏑−⏑−¦⏑−⏑−
nirāśiṣaṁ visaṁyuktaṁ bravīmi brāhmaṇaṁ hi tam || 33.43 [1004]
−−⏑−,¦−⏑−−¦¦−−−−¦⏑−⏑− ravipulā
hitvā ratiṁ cāratiṁ ca śītībhūto niraupadhiḥ |
−⏑−−¦⏑−−−¦¦⏑−⏑−¦⏑−⏑−
sarvalokābhibhūr dhīro bravīmi brāhmaṇaṁ hi tam || 33.44 [1005]
−−−−¦⏑−−−¦¦−−−−¦⏑−⏑−
hitvā mānuṣyakāṁ kāmāṁ divyāṁ kāmān upatyagāt |
−⏑−⏑¦⏑−−−¦¦⏑−⏑−¦⏑−⏑−
sarvalokavisaṁyuktaṁ bravīmi brāhmaṇaṁ hi tam || 33.45 [1006]
⏑−−⏑¦⏑−−−¦¦−⏑−−¦⏑−⏑−
gatiṁ yasya na jānanti devagandharvamānuṣāḥ |
⏑−−−¦⏑−−−¦¦⏑−⏑−¦⏑−⏑−
anantajñānasaṁyuktaṁ bravīmi brāhmaṇaṁ hi tam || 33.46 [1007]
−−⏑−¦−,−−−¦¦−−−−¦⏑−⏑− mavipulā
pūrvenivāsaṁ yo vetti svargāpāyāṁś ca paśyati |
⏑⏑−−¦⏑−−−¦¦⏑−−−¦⏑−⏑− We must take vyava- as Sanskritised here; Dhp 423 reads: abhiññāvosito muni.10
atha jātikṣayaṁ prāpto hy abhijñāvyavasito muniḥ |
−−−−¦⏑−−−¦¦⏑−⏑−¦⏑−⏑−
duḥkhasyāntaṁ prajānāti bravīmi brāhmaṇaṁ hi tam || 33.47 [1008]
[⏓⏓⏓⏓¦⏑−−−¦⏓⏓⏓⏓¦⏑−⏑−]
. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . |
⏓⏓⏓⏓⏑−−−¦¦⏑−−−¦⏑−⏑−
. . . . . . . . . . . . . . . . . bravīmi brāhmaṇaṁ hi tam || 33.47A [1009]
⏑−−−¦⏑−−−¦¦⏑⏑−−¦⏑−⏑−
cyutiṁ yo vetti satvānām upapattiṁ ca sarvaśaḥ |
⏑−−⏑¦⏑−−−¦¦⏑−⏑−¦⏑−⏑−
asaktaḥ sugato buddho bravīmi brāhmaṇaṁ hi tam || 33.48 [1010]
−⏑−−¦⏑−−−¦¦−−⏑⏑¦⏑−⏑−
sarvasaṁyojanātīto yo vai na paritasyate |
⏑−−⏑¦⏑−−−¦¦⏑−⏑−¦⏑−⏑−
asaktaḥ sugato buddho bravīmi brāhmaṇaṁ hi tam || 33.49 [1011]
⏑⏑−⏑¦⏑−−−¦¦⏑−−⏑¦⏑−⏑−
ṣabhaṁ pravaraṁ nāgaṁ maharṣiṁ vijitāvinam |
⏑−−−¦⏑−−−¦¦⏑−⏑−¦⏑−⏑−
aneyaṁ snātakaṁ buddhaṁ bravīmi brāhmaṇaṁ hi tam || 33.50 [1012.i]
⏑⏑−⏑¦⏑−−−¦¦⏑−−⏑¦⏑−⏑−
ṣabhaḥ pravaro nāgo maharṣir vijitāvinaḥ |
−−−−¦⏑−−−¦¦−⏑−−¦⏑−⏑−
yo 'neyaḥ snātako buddho brāhmaṇaṁ taṁ bravīmy aham || 33.50 [1012.ii]
−−⏑−¦⏑−−−¦¦−⏑−⏑¦⏑−⏑−
sarvābhibhūṁ bhavātītam oghatīrṇam anāsravam |
−−⏑−¦⏑−−−¦¦⏑−⏑−¦⏑−⏑−
pāraṁ gataṁ visaṁyuktaṁ bravīmi brāhmaṇaṁ hi tam || 33.51 [1013.i]
−−⏑−¦⏑−−−¦¦−⏑−−¦⏑−⏑−
sarvābhibhūr bhavātīta oghatīrṇo vināyakaḥ |
−⏑−⏑¦⏑−−−¦¦−⏑−−¦⏑−⏑−
pārago hi visaṁyukto brāhmaṇaṁ taṁ bravīmy aham || 33.51 [1013.ii]
⏑−−−,¦−⏑−−¦¦−⏑−⏑¦⏑−⏑− ravipulā
gatābhidhyaṁ vītajalpaṁ pāpacittavivarjitam |
−⏑−−¦⏑⏑⏑−¦¦⏑−⏑−¦⏑−⏑− navipulā
dhyāyinaṁ vītarajasaṁ bravīmi brāhmaṇaṁ hi tam || 33.52 [1014.i]
−−−−,¦−⏑−−¦¦−⏑−−¦⏑−⏑− ravipulā
nābhidhyāyen nābhijalpet pāpakānāṁ vivarjayet |
−−−⏑¦⏑−−−¦¦−⏑−−¦⏑−⏑−
āsīno virajā dhyāyī brāhmaṇaṁ taṁ bravīmy aham || 33.52 [1014.ii]
−⏑−⏑¦⏑−−−¦¦−−⏑⏑¦⏑−⏑−
pāṁsukūladharaṁ bhikṣuṁ kāmeṣu niravekṣiṇaṁ |
−−−−¦⏑−−−¦¦⏑−⏑−¦⏑−⏑−
dhyāyantaṁ vkṣamūlasthaṁ bravīmi brāhmaṇaṁ hi tam || 33.53 [1015.i]
−⏑−⏑¦⏑−−−¦¦−−⏑⏑¦⏑−⏑−
pāṁsukūladharo hrīmāṁ kāmeṣu niravekṣakaḥ |
⏑−−−¦⏑−−−¦¦−⏑−−¦⏑−⏑−
niṣaṇṇo vkṣamūle yo brāhmaṇaṁ taṁ bravīmy aham || 33.53 [1015.ii]
−−⏑−¦−⏑⏑−¦¦−−−−¦⏑−⏑− bhavipulā
yasyālayo nāsti sadā yo jñātā niṣkathaṁkathaḥ |
⏑⏑−−¦⏑−−−¦¦⏑−⏑−¦⏑−⏑−
amtaṁ caiva yaḥ prāpto bravīmi brāhmaṇaṁ hi tam || 33.54 [1016]
−−⏑−¦−⏑⏑−¦¦−−−−¦⏑−⏑− bhavipulā
yasyālayo nāsti sadā yo jñātā niṣkathaṁkathaḥ |
−−⏑−¦−⏑⏑−¦¦⏑−⏑−¦⏑−⏑− bhavipulā
dūraṁgamaś caikacaro bravīmi brāhmaṇaṁ hi tam || 33.55 [1017.i]
−−⏑⏑¦−⏑⏑−¦¦⏑⏑−−¦⏑−⏑− bhavipulā
dūraṁgamam ekacaram aśarīraṁ guhāśayam |
−⏑−−¦⏑−−−¦¦−−[⏓]−¦⏑−⏑−
durdamaṁ ye damiṣyanti tenai[ ]kasya brāhmaṇam |
⏓⏓⏓⏓¦⏑−−−¦¦⏑−−−¦⏑−⏑−
. . . . . . . . u . . . . . . . . . brāhmaṇaṁ taṁ bravīmy aham || 33.55 [1017.ii]
−−⏑−¦⏑−−−¦¦−−−−¦⏑−⏑−
yeṣāṁ ca bhāvito mārgaḥ āryo hy aṣṭāṅgikaḥ śivaḥ |
−⏑−−¦⏑−−−¦¦−−⏑−¦⏑−⏑−
sarvaduḥkhaprahāṇāya lokeṣu brāhmaṇā hi te 33.56 [1018]
⏑−⏑−¦⏑−−−¦¦⏑−⏑⏑¦⏑−⏑−
arūpiṇaṁ sadā cittam asāram anidarśanam |
⏑⏑−−¦⏑−−−¦¦−⏑−⏑¦⏑−⏑−
damayitvā hy abhijñāya ye caranti sadā smtāḥ |
−⏑−−¦⏑−−−¦¦−−⏑−¦⏑−⏑−
kṣīṇasaṁyojanā buddhā lokeṣu brāhmaṇā hi te || 33.57 [1019.i]
⏑−⏑⏑¦⏑−⏑−¦¦⏑−⏑⏑¦⏑−⏑− Anuṣṭubh
arūpam anidarśanam anantam asudarśanam |
−−⏑⏑¦⏑−−−¦¦−⏑−⏑¦⏑−⏑−
sūkṣmaṁ padam abhijñāya ye caranti sadā smtāḥ |
−⏑−−¦⏑−−−¦¦−−−−¦⏑−⏑−
kṣīṇasaṁyojanā buddhās te loke brāhmaṇā iha || 33.57 [1019.ii]
[⏓⏓⏓⏓¦⏑−−−¦⏓⏓⏓⏓¦⏑−⏑−]
. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . |
[⏓⏓⏓⏓¦⏑−−−¦⏓⏓⏓⏓¦⏑−⏑−]
. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . |
[⏓⏓⏓⏓¦⏑−−−¦⏓⏓⏓⏓¦⏑−⏑−]
. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . || 33.57A [1020]
−−−−¦⏑−−−¦¦−−−⏑¦⏑−⏑−
chitvā naddhrīṁ varatrāṁ ca saṁtānaṁ duratikramam |
−−⏑⏑¦⏑−−−¦¦⏑−⏑−¦⏑−⏑−
utkṣiptaparikhaṁ buddhaṁ bravīmi brāhmaṇaṁ hi tam || 33.58 [1021.i]
−−−−¦⏑−−−¦¦−−−⏑¦⏑−⏑−
chitvā naddhrīṁ varatrāṁ ye saṁtānaṁ duratikramam |
−−⏑⏑¦⏑−−−¦¦−−−−¦⏑−⏑−
utkṣiptaparikhā buddhās te loke brāhmaṇā iha || 33.58 [1021.ii]
−−−−¦⏑−−−¦¦−−−−¦⏑−⏑−
chitvā naddhrīṁ varatrāṁ ca icchālobhaṁ ca pāpakam |
−−⏑−¦−,−−−¦¦⏑−⏑−¦⏑−⏑− mavipulā
tṣṇāṁ samūlām āvhya bravīmi brāhmaṇaṁ hi tam || 33.59 [1022.i]
−−−−¦⏑−−−¦¦−−−−¦⏑−⏑−
chitvā naddhrīṁ varatrāṁ ye icchālobhaṁ ca pāpakam |
⏑−−−¦⏑−−−¦¦−−−−¦⏑−⏑−
samūlāṁ coddhtās tṣṇāṁ te loke brāhmaṇā iha || 33.59 [1022.ii]
−−−−¦⏑−−−¦¦−−⏑⏑¦⏑−⏑− br- in brāhmaṇa fails to make position here.11
chindi srotaḥ parākramya kāmāṁ praṇuda brāhmaṇa |
−−−−¦⏑−−−¦¦⏑⏑−−¦⏑−⏑−
saṁskārāṇāṁ kṣayaṁ jñātvā hy aktajño bhaviṣyasi || 33.60 [1023.i]
−−−−¦⏑−−−¦¦−−−−¦⏑⏑⏑− We should read praṇūda here to give the normal cadence.12
chindi srotaḥ parākramya kāmāṁ sarvāṁ praṇuda ca |
−−−−¦⏑−−−¦¦−⏑−−¦⏑−⏑−
saṁskārāṇāṁ kṣayaṁ jñātvā brāhmaṇo yāti hānighaḥ || 33.60 [1023.ii]
−⏑−⏑¦⏑−−−¦¦−−−−¦⏑−⏑− Reading śr- in śrotiyau as failing to make position to give the normal cadence here and in the following verse. br- does not make position in the cadence in line d.13
mātaraṁ pitaraṁ hatvā rājānaṁ dvau ca śrotiyau |
−−−⏑¦⏑−−−¦¦⏑⏑−−¦⏑−⏑−
rāṣṭraṁ sānucaraṁ hatvā anigho yāti brāhmaṇaḥ || 33.61 [1024]
−⏑−⏑¦⏑−−−¦¦−−−−¦⏑−⏑−
mātaraṁ pitaraṁ hatvā rājānaṁ dvau ca śrotiyau |
−−⏑−¦⏑−−−¦¦−⏑−−¦⏑−⏑−
vyāghraṁ ca pañcamaṁ hatvā śuddha ity ucyate naraḥ || 33.62 [1025]
⏑−⏑−¦⏑⏑⏑−¦¦⏑⏑−−¦⏑−⏑− navipulā I take pr- in praharen as not making position in the odd line, which is normal for pr- at the beginning of a word, giving navipulā; otherwise we have bhavipulā. Also br- in brāhmaṇaḥ fails to make position in the even line.14
na brāhmaṇasya praharen na ca muñceta brāhmaṇaḥ |
−−⏑−¦⏑−−−¦¦−−−−¦⏑−⏑−
dhig brāhmaṇasya hantāraṁ dhik taṁ yaś ca pramuñcati || 33.63 [1026]
[⏓⏓⏓⏓¦⏑−−−¦⏓⏓⏓⏓¦⏑−⏑−]
. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . |
[⏓⏓⏓⏓¦⏑−−−¦⏓⏓⏓⏓¦⏑−⏑−]
. . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . || 33.63A [1027]
−⏑−−¦⏑−−−¦¦−−⏑⏑¦⏑−⏑−
yasya dharmaṁ vijānīyād vddasya daharasya vā |
−−−−¦⏑−−−¦¦−⏑−⏑¦⏑−⏑−
satktyainaṁ namasyeta hy agnihotram iva dvijaḥ || 33.64 [1028]
−⏑−−¦⏑−−−¦¦−−⏑⏑¦⏑−⏑−
yasya dharmaṁ vijānīyād vddasya daharasya vā |
−−−−¦⏑⏑⏑−¦¦−⏑−⏑¦⏑−⏑− navipulā
satktyainaṁ paricared agnihotram iva dvijaḥ || 33.65 [1029]
−⏑−−¦⏑−−−¦¦−−−−¦⏑−⏑−
yasya dharmaṁ vijānīyāt samyaksaṁbuddhadeśitam |
−−−−¦⏑−−−¦¦−⏑−⏑¦⏑−⏑−
satktyainaṁ namasyeta hy agnihotram iva dvijaḥ || 33.66 [1030]
−⏑−−¦⏑−−−¦¦−−−−¦⏑−⏑−
yasya dharmaṁ vijānīyāt samyaksaṁbuddhadeśitam |
−−−−¦⏑⏑⏑−¦¦−⏑−⏑¦⏑−⏑− navipulā
satktyainaṁ paricared agnihotram iva dvijaḥ || 33.67 [1031]
⏑−−−¦⏑−−−¦¦−⏑−−¦⏑−⏑−
yadā hi sveṣu dharmeṣu brāhmaṇaḥ pārago bhavet |
⏑⏑−−¦⏑−−−¦¦−⏑−−¦⏑−⏑−
atha caikaḥ piśācīṁ ca bakkulaṁ cātivartate || 33.68 [1032]
⏑−−−¦⏑−−−¦¦−⏑−−¦⏑−⏑−
yadā hi sveṣu dharmeṣu brāhmaṇaḥ pārago bhavet |
⏑−⏑−¦⏑−−−¦¦−−−−¦⏑−⏑−
athāsya vedanāḥ sarve astaṁ gacchanti paśyataḥ || 33.69 [1033]
⏑−−−¦⏑−−−¦¦−⏑−−¦⏑−⏑−
yadā hi sveṣu dharmeṣu brāhmaṇaḥ pārago bhavet |
⏑−−−¦⏑−−−¦¦−−−−¦⏑−⏑−
athāsya pratyayāḥ sarve astaṁ gacchanti paśyataḥ || 33.70 [1034]
⏑−−−¦⏑−−−¦¦−⏑−−¦⏑−⏑−
yadā hi sveṣu dharmeṣu brāhmaṇaḥ pārago bhavet |
⏑−⏑−¦⏑−−−¦¦−−−−¦⏑−⏑−
athāsya cāsravāḥ sarve astaṁ gacchanti paśyataḥ || 33.71 [1035]
⏑−−−¦⏑−−−¦¦−⏑−−¦⏑−⏑−
yadā hi sveṣu dharmeṣu brāhmaṇaḥ pārago bhavet |
⏑−⏑−¦⏑−−−¦¦−−−−¦⏑−⏑−
athāsya sarvasaṁyogā astaṁ gacchanti paśyataḥ || 33.72 [1036]
⏑−−−¦⏑−−−¦¦−⏑−−¦⏑−⏑−
yadā hi sveṣu dharmeṣu brāhmaṇaḥ pārago bhavet |
⏑⏑−⏑¦⏑−−−¦¦⏑⏑−−¦⏑−⏑−
atha jātijarāṁ caiva maraṇaṁ cātivartate || 33.73 [1037]
⏑−⏑⏑¦⏑−−−¦¦−−−−¦⏑−⏑−
divā tapati hādityo rātrāv ābhāti candramāḥ |
−−−−⏑¦−⏑⏑−¦¦−−⏑⏑¦⏑−⏑− 9 syllable bhavipulā Dhp 387c reads: sannaddho khattiyo tapati. In my text of the Dhammapada I counted this as resolution at the 7th, but this is so unusual that I now prefer to read the line as being a hypermetrical bhavipulā. br- fails to make position in the even line.15
saṁnaddhaḥ kṣatriyas tapati dhyāyī tapati brāhmaṇaḥ |
⏑⏑−⏑¦⏑−−−¦¦−−⏑⏑¦⏑−⏑−
atha nityam ahorātraṁ buddhas tapati tejasā || 33.74 [1038]
⏑−⏑−¦−⏑⏑¦−⏑−− Triṣṭubh x 2 Unusually there is nowhere to place the caesura in this line.16
na brāhmaṇasyedśam asti kiṁ cid
⏑−⏑−¦−,⏑⏑¦−⏑−−
yathā priyebhyo manaso niṣedhaḥ |
⏑−⏑−,¦−⏑⏑¦−⏑−⏑− Jagatī
yathā yathā hy asya mano nivartate
⏑−⏑−,¦−⏑⏑¦−⏑−− Triṣṭubh
tathā tathā saṁvtam eti duḥkham || 33.75 [1039]
⏑−⏑−¦−,⏑⏑¦−⏑−− Triṣṭubh
yadā tv ime tu prabhavanti dharmā
−−⏑−,¦−⏑−¦−⏑−−
ātāpino dhyāyato brāhmaṇasya |
⏑−⏑−¦−,⏑⏑¦−⏑−−
athāsya kāṅkṣā vyapayānti sarvā
⏑−⏑−¦−⏑,⏑¦−⏑−−
yadā prajānāti sahetuduḥkham || 33.76 [1040]
⏑−⏑−¦−,⏑⏑¦−⏑−− Triṣṭubh
yadā tv ime tu prabhavanti dharmā
−−⏑−,¦−⏑−¦−⏑−−
ātāpino dhyāyato brāhmaṇasya |
⏑−⏑−¦−,⏑⏑¦−⏑−−
athāsya kāṅkṣā vyapayānti sarvā
⏑−⏑−¦−⏑,⏑¦−⏑−−
yadā prajānāti sahetudharmam || 33.77 [1041]
⏑−⏑−¦−,⏑⏑¦−⏑−− Triṣṭubh
yadā tv ime tu prabhavanti dharmā
−−⏑−,¦−⏑−¦−⏑−−
ātāpino dhyāyato brāhmaṇasya |
⏑−⏑−¦−,⏑⏑¦−⏑−−
athāsya kāṅkṣā vyapayānti sarvā
⏑−⏑−,¦−⏑−¦−⏑−−
yadā kṣayaṁ pratyayānām upaiti || 33.78 [1042]
⏑−⏑−¦−,⏑⏑¦−⏑−− Triṣṭubh
yadā tv ime tu prabhavanti dharmā
−−⏑−,¦−⏑−¦−⏑−−
ātāpino dhyāyato brāhmaṇasya |
⏑−⏑−¦−,⏑⏑¦−⏑−−
athāsya kāṅkṣā vyapayānti sarvā
⏑−⏑−,¦−⏑−¦−⏑−−
yadā kṣayaṁ vedanānām upaiti || 33.79 [1043]
⏑−⏑−¦−,⏑⏑¦−⏑−− Triṣṭubh
yadā tv ime tu prabhavanti dharmā
−−⏑−,¦−⏑−¦−⏑−−
ātāpino dhyāyato brāhmaṇasya |
⏑−⏑−¦−,⏑⏑¦−⏑−−
athāsya kāṅkṣā vyapayānti sarvā
⏑−⏑−,¦−⏑−¦−⏑−−
yadā kṣayaṁ hy āsravāṇām upaiti || 33.80 [1044]
⏑−⏑−¦−,⏑⏑¦−⏑−− Triṣṭubh
yadā tv ime tu prabhavanti dharmā
−−⏑−,¦−⏑−¦−⏑−−
ātāpino dhyāyato brāhmaṇasya |
⏑⏑−⏑−,¦−⏑⏑¦−⏑−−
avabhāsayaṁs tiṣṭhati sarvalokaṁ
−−⏑−¦−⏑⏑¦−⏑−− Again there is nowhere to place the caesura in this line.17
sūryo yathaivābhyudito 'ntarīkṣam || 33.81 [1045]
⏑−⏑−¦−,⏑⏑¦−⏑−− Triṣṭubh
yadā tv ime tu prabhavanti dharmā
−−⏑−,¦−⏑−¦−⏑−−
ātāpino dhyāyato brāhmaṇasya |
⏑⏑−⏑−,¦−⏑⏑¦−⏑−−
avabhāsayaṁs tiṣṭhati sarvalokaṁ
−−⏑,−¦−⏑⏑¦−⏑−−
buddho hi saṁyojanavipramuktaḥ || 33.82 [1046]
⏑−⏑−¦−,⏑⏑¦−⏑−− Triṣṭubh
yadā tv ime tu prabhavanti dharmā
−−⏑−,¦−⏑−¦−⏑−−
ātāpino dhyāyato brāhmaṇasya |
⏑−⏑−,¦−⏑⏑¦−⏑−−
vidhūpayaṁs tiṣṭhati mārasainyaṁ
−−⏑,−¦−⏑⏑¦−⏑−− iti is outside the metre here, ofcourse.18
buddho hi saṁyojanavipramukta iti || 33.83 [1047]
|| brāhamaṇavargaḥ 33 || ||
anityakāmatṣṇā ca apramādas tathā priyaḥ |
śīlaṁ sucaritaṁ vācakarmaśraddhā ca te daśaḥ || [1048]
śramaṇo mārgasatkāro drohasmtiprakīrṇakaḥ |
udakaṁ puṣpaṁ aśvaś-ca saha krodhena te daśaḥ || [1049]
tathāgataḥ śrutaṁ cātmā peyālaṁ mitrapañcamam |
nirvāṇaṁ paśyapāpaṁ ca yugavargaḥ sukhena ca |
cittaṁ bhikṣur brāhmaṇaś-ca trayastriṁśatime smtāḥ |
vargāḥ samāptāś-coddānaṁ samyaksaṁbuddhabhāṣitāḥ || || [1050]