Udānavarga Home Page Next Varga
12: Mārgavarga
−⏑−−¦⏑−−−¦¦−⏑−−¦⏑−⏑−
āryasatyāni catvāri prajñayā paśyate yadā |
−⏑−−¦⏑−−−¦¦⏑⏑−−¦⏑−⏑−
eṣa mārgaṁ prajānāti bhavatṣṇāpradālanam || 12.1 [248]
−⏑−⏑¦⏑−−−¦¦⏑−−−¦⏑−⏑−
uddhataṁ hi rajo vātair yathā vṣṭena śamyati |
−−−−¦⏑−−−¦¦−⏑−−¦⏑−⏑−
evaṁ śāmyanti saṁkalpāḥ prajñayā paśyate yadā || 12.2 [249]
−−⏑−¦−,−−−¦¦−−−−¦⏑−⏑− mavipulā Reading pr- in prajñā as not making position m.c. to give the normal opening with mavipulā.01
śreṣṭhā hi prajñā loke 'smiṁ yeyaṁ nirvedhagāminī |
⏑−−−¦⏑−−−¦¦−⏑⏑⏑¦⏑−⏑− Line d has light 2nd and 3rd syllables; there is a v.l. in one of the manuscripts jātī- which seeks to correct the opening, but as the parallel in Itivuttaka has the same opening jātibhavaparikkhayaṁ, it is probably unnecessary to take the reading.02
yayā samyak prajānāti jātimaraṇasaṁkṣayam || 12.3 [250]
−−−−¦⏑−−−¦¦−−−−¦⏑−⏑−
mārgeṣv aṣṭāṅgikaḥ śreṣṭhaś catvāry āryāṇi satyataḥ |
−−⏑−¦−,−−−¦¦−−−⏑¦⏑−⏑− mavipulā
śreṣṭho virāgo dharmāṇāṁ cakṣuṣmāṁ dvipadeṣu ca || 12.4 [251]
⏑−−−¦⏑−−−¦¦−⏑−−¦⏑−⏑−
anityāṁ sarvasaṁskārāṁ prajñayā paśyate yadā |
⏑⏑−−¦⏑−−−¦¦−⏑−−¦⏑−⏑−
atha nirvidyate duḥkhād eṣa mārgo viśuddhaye || 12.5 [252]
−−⏑−¦⏑−−−¦¦−⏑−−¦⏑−⏑−
duḥkhaṁ hi sarvasaṁskārāṁ prajñayā paśyate yadā |
⏑⏑−−¦⏑−−−¦¦−⏑−−¦⏑−⏑−
atha nirvidyate duḥkhād eṣa mārgo viśuddhaye || 12.6 [253]
−⏑−−¦⏑−−−¦¦−⏑−−¦⏑−⏑−
śunyataḥ sarvasaṁkārāṁ prajñayā paśyate yadā |
⏑⏑−−¦⏑−−−¦¦−⏑−−¦⏑−⏑−
atha nirvidyate duḥkhād eṣa mārgo viśuddhaye || 12.7 [254]
−⏑−−¦⏑−−−¦¦−⏑−−¦⏑−⏑−
sarvadharmā anātmānaḥ prajñayā paśyate yadā |
⏑⏑−−¦⏑−−−¦¦−⏑−−¦⏑−⏑−
atha nirvidyate duḥkhād eṣa mārgo viśuddhaye || 12.8 [255]
−−−−¦⏑−−−¦¦−−−−¦⏑−⏑−
ākhyāto vo mayā mārgas tv ajñāyai śalyakntanaḥ |
−−⏑−¦⏑⏑⏑−−¦¦−−−−¦⏑−⏑−
yuṣmābhir eva karaṇīyam ākhyātāras tathāgatāḥ || 12.9 [256]
−⏑−−¦⏑−−−¦¦−−−⏑¦⏑−⏑−
deśito vo mayā mārgas tṣṇāśalyanikntanaḥ |
−−⏑−¦⏑⏑⏑−−¦¦−−−⏑¦⏑−⏑−
yuṣmābhir eva karaṇīyam deṣṭāro hi tathāgatāḥ || 12.10 [257]
−−⏑−¦−,−−−¦¦−⏑−⏑¦⏑−⏑− mavipulā
eṣo hi mārgo nāsty anyo darśanasya viśuddhaye |
⏑⏑−⏑−¦⏑−−−¦¦−⏑−−¦⏑−⏑−
pratipannakāḥ prahāsyanti dhyāyino mārabandhanam || 12.11 [258]
−−⏑−,¦−⏑⏑¦−⏑−⏑− Jagatī
eṣo 'ñjaso hy eṣa ca vai parākramas
−−⏑−,¦−⏑⏑¦−⏑−⏑−
tv ekāyano haṁsapatho yathā hrade |
⏑−⏑−,¦−⏑⏑¦−⏑−⏑−
yam adhyagāc chakyamuniḥ samāhitas
⏑−⏑−¦−⏑,⏑¦−⏑−⏑−
tam eva cākhyāti gaṇeṣv abhīkṣṇaśaḥ || 12.12 [259]
−−⏑−,¦−⏑⏑¦−⏑−− Triṣṭubh
ekāyanaṁ jātijarāntadarśī
−−⏑−¦−⏑,⏑¦−⏑−−
mārgaṁ vadaty eṣa hitānukampī |
−−⏑−¦−⏑,⏑¦−⏑−−
etena mārgeṇa hi tīrṇavantas
⏑−⏑−,¦−⏑⏑¦−⏑−−
tariṣyate ye prataranti caugham || 12.13 [260]
−−⏑−¦−⏑,⏑¦−⏑−⏑− Jagatī
atyantaniṣṭhāya damāya śuddhaye
−−⏑−¦−,⏑⏑¦−⏑−− Triṣṭubh x 2
saṁsārajātīmaraṇakṣayāya |
⏑−⏑−¦−,⏑⏑¦−⏑−−
anekadhātupratisaṁvidhāya
−−⏑−,¦−⏑⏑¦−⏑−⏑− Jagatī
mārgo hy ayaṁ lokavidā prakāśitaḥ || 12.14 [261]
−−⏑−,¦−⏑⏑¦−⏑−− Triṣṭubh x 2
gaṅgāgataṁ yadvad apetadoṣaṁ
−−⏑−,¦−⏑⏑¦−⏑−−
saṁsyandate vāri tu sāgareṇa |
⏑−⏑−¦−,⏑⏑¦−⏑−⏑− Jagatī x 2
tathaiva mārgaḥ sugatapradeśitaḥ
−−⏑−¦−,⏑⏑¦−⏑−⏑− pr- in prāptaye does not make position here, which gives the normal cadence.03
saṁsyandate 'yaṁ hy amtasya prāptaye || 12.15 [262]
−−⏑−¦−,⏑⏑¦−⏑−⏑− Jagatī
yo dharmacakraṁ hy ananuśrutaṁ purā
−−⏑−,¦−⏑−¦−⏑−− Triṣṭubh x 2
prāvartayat sarvabhūtānukampī |
−−⏑−,¦−⏑⏑¦−⏑−−
taṁ tādśaṁ devanarāgrasatvaṁ
−−⏑−¦−⏑,⏑¦−⏑−⏑− Jagatī
nityaṁ namasyeta bhavasya pāragam || 12.16 [263]
⏑−⏑−¦−,⏑⏑¦−⏑−⏑− Jagatī
sadā vitarkāṁ kuśalāṁ vitarkayet
⏑−⏑−,¦−⏑⏑¦−⏑−⏑−
sadā punaś cākusalāṁ vivarjayet |
⏑−⏑−¦−⏑,⏑¦−⏑−⏑−
tato vitarkāṁś ca vicāritāni ca
⏑−⏑−,¦−⏑⏑¦−⏑−⏑−
prahāsyate vṣṭir ivoddhataṁ rajaḥ || 12.17 [264]
⏑−⏑−¦−⏑⏑¦−⏑−⏑− Jagatī Again there is nowhere to place the caesura here.04
sa vai vitarkopaśamena cetasā
⏑−⏑−¦−⏑,⏑¦−⏑−⏑−
spśeta saṁbodhisukhaṁ hy anuttaram |
⏑−⏑−¦−,⏑⏑¦−⏑−⏑−
śubhaṁ samādhiṁ manasā nibandhayed
⏑−⏑−,¦−⏑−¦−⏑−− Triṣṭubh x 2
vivekajaṁ bhāvayitvāpramāṇam |
⏑−⏑−¦−,⏑⏑¦−⏑−−
pradālayitvā tribhur ālayāṁs trīṁ
⏑−⏑−¦−,⏑⏑¦−⏑−⏑− Jagatī
jahāti bandhāṁ nipakaḥ pratismtaḥ || 12.18 [265]
−−⏑−,¦−⏑⏑¦−⏑−− Triṣṭubh
prajñāyudho dhyānabalopapetaḥ
⏑−⏑−,¦−⏑⏑¦−⏑−−
samāhito dhyānarataḥ smtātmā |
−−⏑−¦−,⏑⏑¦−⏑−−
lokasya buddhvā hy udayavyayaṁ ca
⏑−⏑−,¦−⏑−¦−⏑−−
vimucyate vedakaḥ sarvato 'sau || 12.19 [266]
⏑−⏑−¦−,⏑⏑¦−⏑−⏑− Jagatī
sukhaṁ sukhārthī labhate samācaraṁ
−−⏑−¦−⏑,⏑¦−⏑−⏑−
kīrtiṁ samāpnoti yaśaś ca sarvataḥ |
⏑−⏑,−¦−⏑⏑¦−⏑−⏑−
ya āryam aṣṭāṅgikam āñjasaṁ śivaṁ
−−⏑−¦−,⏑⏑¦−⏑−⏑− Reading bhaveti m.c. to give the correct opening. Also note that pr- in prāptaye does not make position. Thag 35 reads: bhāveti maggaṁ amatassa pattiyā.05
bhāvayati mārgaṁ hy amtasya prāptaye || 12.20 [267]
|| mārgavargaḥ 12 || ||
Udānavarga Home Page Next Varga